815 ه . شاهرخ ياساى چنگيزى را لغو كرد و مقررات اسلامى را برقرار ساخت . محاكم شرعى در اين دوره ، طبق قواعد فقه اسلامى عمل مىكردند . محاكم عرفى ياسا را ملاك عمل قرار مىدادند . در رأس دستگاه قضايى صدور قرار داشتند و پس از آنها قضاتى بودند كه برحسب نظر آنها انتخاب مىشدند و به جرايم و دعاوى كوچكتر رسيدگى مىكردند . قضات و صدور كه كارشان جنبهء شرعى داشت ، تحت رياست شيخ الاسلام كه عاليترين مرتبهء مذهبى بود ، قرار داشتند . « 257 » مقام فرهنگى جانشينان تيمور على رغم تيمور ، فرزندان و بازماندگان او به عمران و آبادى و فعاليتهاى علمى و فرهنگى تا حدى علاقه‌مند بودند و غير از شهرها ، بازارها ، مساجد ، باغها و مدارسى كه به همت بازماندگان تيمور به - وجود آمده است ، در زمينه‌هاى علمى و هنرى نيز شاهزادگان تيمورى ، قدمهاى جالبى بر - داشته‌اند ، كه از آن جمله عشق و علاقهء شاهرخ به فعاليتهاى ساختمانى و كتابدوستى بايسنقر و علم دوستى الغ بيگ و هنردوستى سلطان حسين بايقرا و وزيرش امير على شير شايان توجه و قابل ذكر است . كتابدوستى بايسنقر به عقيدهء براون : « بايسنقر پسر شاهرخ . . . مؤسس و بانى زيباترين فن كتاب‌نويسى در ايران مىباشد ، و جا دارد كه او را يكى از بزرگترين كتابدوستهاى عالم بشمارند . در تحت حمايت او دائما چهل تن كاتب و خطاط به راهنمايى مولانا جعفر تبريزى ، كه خود او نيز شاگرد عبد اللّه بن مير على است ، به استنساخ كتب مشغول بودند . وى با پرداخت دستمزدهاى گزاف و اعطاى انعامات شاهانه ، هنرمندترين استادان خط و تذهيب را در نزد خود نگاهدارى مىكرد ، و آنان براى وى ظريفترين آثار صنعتى را در خط و تذهيب و جلد بندى و صحافى به ظهور مىآوردند . كتابهايى كه كاغذ آن در منتهاى نفاست ، و نقوش و اشكال آن در كمال ظرافت و جلد آن در غايت زيبايى بود و تا امروز نظير و مانندى براى آنها يافت نشده است ، از او باقى مانده ؛ كتابهاى كتابخانهء پهناور اين شاهزاده هم‌اكنون در تمام اطراف جهان متفرق است . » « 258 » مقام علمى الغ بيگ غير از بايسنقر ، الغ بيگ ( 797 تا 853 ه . ) يكى از دانشمندان بنام آسياى مركزى است . به عقيدهء پروفسور « نيازوف » : طرز ساختمان رصدخانه ، اندازه و ابعاد آن ، تركيبات و اساس اوليهء آن ، و همچنين نتايجى كه از مشاهدهء ستارگان در آن زمان به دست آمد ، موجب شد كه اين رصدخانه جزو يكى از آثار عظيم عصر به شمار رود . از آنجايى كه تفحصات نجومى الغ بيگ و اكتشافات مشعشع مكتب وى عليه خرافات مذهبى جلوه‌گرى مىكرد ، روحانيون براى مبارزه با او از هر عملى كه موجب تحقير وى گردد خوددارى نمىكردند . عاقبت هم در نتيجهء توطئه‌اى ، موجبات قتل او را فراهم كردند و رصدخانهء او به دست متعصبين و مردم بيمايه از بين رفت . . . در زمان الغ بيگ ،

--> ( 257 ) . مأخوذ از : دكتر احسان يارشاطر ، پيرامون شعر فارسى در نيمهء اول قرن نهم . ( 258 ) . از سعدى تا جامى ، ترجمهء على اصغر حكمت .